Opgravingen

(1) HtnLoeK

In de maanden juli en augustus van 2008 heeft de AWG veldonderzoek verricht in het zuiden van de groenstrook tussen de Beusichemseweg en Het Spoor te Houten. Daarbij zijn interessante vondsten aan het licht gekomen.

De activiteiten vinden plaats in een plangebied waar de bouw van kantoren is voorzien. Op archeologische kaarten staat hier aangeduid een terrein met nummer 39A-A45: een op de Houtense stroomrug gelegen nederzettingsterrein met een datering in de Late IJzertijd/Romeinse tijd en in de Late Middeleeuwen. In 1981 voerde het (toenmalige) ROB een veldkartering uit, waarbij een ruime hoeveelheid aardewerk uit die perioden aan het licht kwam. Recenter nog, in 1996-1997, voerde de werkgroep (in samenwerking met de provincie Utrecht) een onderzoek uit aan de Beusichemseweg. Gevonden werd 10e tot en met 12e eeuwse bewoning: verschillende greppels en een duidelijke huisplattegrond werden geconstateerd.

De hoop rust dus deze keer op nederzettingssporen uit voornoemde perioden.

Besloten wordt aanvankelijk één enkele put te graven, van pakweg 30 bij 5 meter. Op zaterdag 5 juli schaaft de graafmachine de eerste laag grond af.

Na op de eerste drie vlakken de nodige vondsten te hebben geborgen, wordt op zaterdag 26 juli vlak 4 aangelegd. We zien een forse, donkere, vrijwel cirkelvormige verkleuring verschijnen, met aan de oppervlakte aardewerk en botmateriaal. Met de detector wordt metaal gesignaleerd. Het materiaal dat vervolgens wordt opgediept is mogelijk Romeins sierbeslag voor paardentuig. Het spoor wordt gecoupeerd, eerst in een kwadrant en vervolgens met een middensectie, en daarna getekend en gefotografeerd. Het ronde spoor is ca. 1,40 meter in doorsnede, en 0,70 meter diep. Het heeft een komvormig profiel. Onduidelijk is of we hier te maken hebben met een afvalkuil, een drenkplaats, of misschien zelfs een waterput ten behoeve van rituele depositie. Er wordt besloten de hele kom uit te graven, waarbij hoofdzakelijk nog meer Romeins aardewerk aan het licht komt, maar ook complete onderkaken van een rund en een paard. De concentratie aan vondsten in deze kuil van bescheiden afmetingen is frappant.

Ondertussen wordt ook duidelijk dat de omstandigheden niet optimaal zijn. Er moet worden gewerkt op een zeer nauwe strook grond, gesitueerd tussen de parkeerplaats van een kerk en een verzameling agrarische machines staand aan de oostzijde van de Albers Pistoriusweg. Om redenen van beveiliging heeft de gemeente ook nog een hekwerk laten plaatsen om de site. Daarbinnen moet dus niet alleen worden gegraven, maar ook grond worden gestort. Put 1 is maximaal circa 5 meter breed en 1,25 meter diep. Breder, en de reeds smalle bewegingsperiferie wordt opgeslokt. Dieper, en de grond van de storthoop glijdt keurig weer de put in.

De put wordt hierna niet dieper uitgegraven (vlak vier ligt op ca. 1,55 meter boven NAP: het nulpunt op 2,82 meter boven NAP), doch wel uitgebreid, in zuidelijke en oostelijke richting. De reden is dat de zuidoostelijke profielhoek van put 1 (de uitbreiding gaat put 1A heten) sporen geeft te zien van vermoedelijk een afvalkuil, en verder een greppel of geul, ingesneden in het Romeinse en/of Middeleeuwse niveau.

De aanleg van het eerste vlak van put 1A vangt aan op 2 augustus 2008. Wederom mooi Romeins aardewerk. Maar ook drie sporen van paalgaten.De verhoopte nederzettingssporen?

Een week later wordt afgegraven tot vlak 3 en 4. Wederom betrekkelijk veel Romeins aardewerk en bouwmateriaal. De drie paalsporen van vlak 1 zijn verdwenen. Hoogstwaarschijnlijk dus Middeleeuwse of nog recentere sporen.

Zaterdag 16 augustus: de laatste graafdag. Vlak 5 (en eventueel vlak 6) zal worden aangelegd, onder andere om onderzoek te doen naar de veronderstelde geul reeds zichtbaar in put 1. Op ongeveer 2,30 beneden het maaiveld lijkt de bodem daarvan bereikt. We zien geelbruine plantenresten boven op blauwgrijs zand. Elders in de put wordt in vlak 5 een spoor aangetroffen met twaalf ronde verkleuringen: welllicht beschoeiing, bestaand uit een rij palen met ingevlochten twijgen. Dit verdwijnt onder vlak 6. Andere vondsten: een grote bodemscherf van een terra sigillata-schaal met sierpatroon, en een complete Romeinse mantelspeld.

Geen oude nederzetting dus. Maar de zoektocht ernaar gaat door.

De mooiste vondsten uit deze opgraving zijn nu ook te bewonderen in een vitrine op Het Oude Station, direct voor de toegang naar de expositieruimte. Aan de begeleidende muur hangen ook opgravingstekeningen met verwijzingen naar de vondsten. Komt dat zien!

Voor afbeelding op groter formaat, klik met muis tot gewenste grootte.

Foto's: Madeleine Dalmijn