Afb.1 Bovenaanzicht Linkerzijde
Afb.2 Bovenaanzicht Rechterzijde
Afb.3 Bovenaanzicht Rechterzijde
Afb.4 Bovenaanzicht
Afb. 5 Achteraanzicht
Afb. 6 Onderaanzicht
Afb.7 Onderaanzicht
Afb.8 Zijaanzicht Links
÷
Foto's 1 t/m 8, 10: Joop van Herwijnen
Foto 9: met vriendelijke toestemming van 't Allard Pierson Museum te Amsterdam
# 001
Onze eerste vondstaandraging is eigenlijk meer een verzoek om aanvullende informatie dan een puzzelaartje. Het betreft een bronzen fibula opgegraven bij boerderij De Kniphoek in april 2002. Naast fibula werd aanvankelijk ook nog gedacht aan een stuk paardentuig; maar de determinatie viel na verloop van tijd uit in het voordeel van fibula.
De dimensies zijn:
Lengte: |
45 mm. |
|---|---|
| Breedte: | 20 mm. |
| Hoogte "Voorsteven": | 30 mm. |
| Hoogte "Romp": | 07 mm. |
Een fibula dus . . . maar wat voor een fibula? De term 'bootfibula' is er een die bij de AWG opgeld deed vanaf het moment van de vondst, geïnspireerd als ze was, in de eerste plaats, op de nautische vorm.
Maar wat is nu eigenlijk een bootfibula? Dit is een fibula die direct is voortgevloeid uit de Etruskische bloedzuigerfibula uit de 8e tot 6e eeuw voor Christus. De boofibula heeft, qua uiterlijk, veel weg van haar voorganger; een deel van het lichaam is echter open waardoor een soort bootje ontstaat.
Zowel de bloedzuigerfibula als de bootfibula werden alleen door vrouwen gedragen.
Het Allard Pierson Museum beschikt over zeven bootfibulae. Echter, de dateringen zijn allen 7e t/m 5e eeuw voor Christus.
Ab.8 APM01502
Bovenstaande Romeinse bootfibula van het APM (nr. 01502) dateert uit 600-500 voor Christus en is gevonden in Italië/Palestrina. De diepte is 335 mm.
Het APM geeft de volgende beschrijving: "De versiering is een stuk ingewikkelder en uitbundiger geworden; zowel de gegraveerde patronen als de gesmede ringetjes duiden op een duidelijk andere kunststijl dan de simpele geometrische vormen die wij van de Etrusken gewend zijn.
Het formaat van de fibula, een centimeter of 30, wijst er echter op dat dit niet een simpel gebruiksvoorwerp was. Het moet of als bijzonder uitbundig pronkstuk, als dubbelzinnig geschenk of als ritueel voorwerp gediend hebben. Dit verklaart ook de uitbundige versieringen."
De 'bootfibula' van de werkgroep dateert uit de 2e of 3e eeuw na Christus. Fauna-element op boeg. Twee ovalen, doorsneden ruimten in romp. Gebolde voor- en achtersteven, de laatste eindigend in beschadiging en incompleetheid, waardoor geen verificatie spiraalveer of scharnier. Vergrendeling niet duidbaar.
Samenvattend: er is sprake van een groot verschil in datering, vindplaats, en vormgeving tussen de bootfibula van het APM en de 'bootfibula' van de werkgroep.
Verzoek: wat meer informatie over de hiernaast afgebeelde fibula.
Een vergelijkbare fibula zijn wij tot nu toe nergens tegengekomen, ondanks al onze inspanningen.
Bij voorbaat dank.
Opgravings-context:
Op een diepte van 80 cm. onder het maaiveld werd de fibula opgegraven bij dwarshuisboerderij "De Kniphoek", een gemeentelijk monument aan de Beusichemseweg 21 waaraan een sloopvergunning was verleend. Het pand dateert uit de 18e eeuw, doch op haar plek stond reeds een boerderij vanaf circa 1500.
In de directe omgeving van de boerderij waren reeds sporen van nederzetting gevonden: waterputten, (afval)kuilen, boerderijen, bijgebouwtjes, erfafscheidingen, greppels, etc., uit achtereenvolgens IJzertijd, Romeinse tijd, vroege Middeleeuwen, en 11e t/m 13e eeuw.
Een deel van de Beusichemseweg bestond waarschijnlijk al in Romeinse tijd. Ze voerde van het Romeinse Haltna (Houten) naar de nederzetting ter plaatse van Loerik/Loerikhofstede, en via de huidige Hoogdijk naar de nederzettingen Westrum (verdwenen) en Oosterhem ('t Goy). De weg liep van daaruit verder naar het zuidoosten. Later is het gedeelte van de Beusichemseweg vanaf de Hoogdijk doorgetrokken richting Beusichem en Wijk bij Duurstede.
Bij de opgraving kwamen vondsten uit eerder voornoemde perioden aan het licht.
Wat betreft Romeinse vondsten: zo was er een zilveren denarius uit de tijd van Flaminius Chilo (109-103 v.C.), en een koperen halve as uit de tijd van keizer Gratianus (367-383 n.C.). Ander Romeins materiaal:
- 2 fragmenten roodbakkende wrijfschaal
- 14 fragmenten dakpan
- 2 fragmenten hypocaustrum
- 2 fragmenten Terra Sigillata
- brons paardentuig
- import-aardewerk (grotendeels witbakkend).
Een publicatie over deze opgraving is in voorbereiding.
Afb.9: Boerderij "De Kniphoek" aan de Beusichemseweg (Januari 2002)